Rap sanatçısı Balen Shah Nepal başbakanlığına yürüyor

Nepal'de eylül ayında gerçekleşen ve onlarca kişinin ölümüyle sonuçlanan protestoların ardından rap sanatçısı Balen Shah başbakanlık koltuğuna oturmaya hazırlanıyor. Genç neslin desteğini arkasına alan Shah'ın partisi seçimlerde büyük bir farkla önde giderek ülkenin geleneksel siyasi yapısını kökten değiştirme sinyalleri veriyor.

Nepal'de geçtiğimiz eylül ayında 77 kişinin hayatını kaybetmesine ve dönemin Başbakanı KP Sharma Oli'nin istifasına yol açan tarihi gençlik ayaklanmasının ardından, rapçiden siyasetçiye dönüşen 35 yaşındaki bir isim sosyal medyada milyonlarca takipçisine kısa bir mesaj gönderdi. Balen olarak bilinen Balendra Shah, "Sevgili Z kuşağı, katilinizin istifası geldi. Artık ülkeye sizin nesliniz liderlik etmek zorunda. Hazır olun." ifadelerini kullandı. Siyasi kariyerine 2022 yılında başkent Katmandu'nun belediye başkanı olarak başlayan müzisyen, eylül isyanından bu yana yapılan ilk seçimlerin ardından Nepal'in bir sonraki başbakanı olmaya çok yaklaştı.

Seçim sonuçları ve siyasi dengeler

Seçim komisyonunun cuma günü paylaştığı ilk sayım eğilimlerine göre Shah'ın liderliğindeki Rastriya Swatantra Partisi (RSP), rakiplerinin çok önünde yer alarak yaklaşık 100 koltukta yarışı önde götürüyor. Doğrudan oyla belirlenen 165 koltuk ile nispi temsil yoluyla belirlenen 110 koltuğu kapsayan kesin sonuçların birkaç gün içinde açıklanması bekleniyor. Şu anda ikinci sırada bulunan Nepal Kongresi yenilgiyi şimdiden kabul ederken, analistler RSP'nin baskın performansının bir sonraki hükümeti kuracağı anlamına geldiğini belirtiyor. Katmandu Üniversitesi'nde anayasa hukuku dersleri veren Bipin Adhikari, Balen Shah'ın popülaritesinin Katmandu'ya gelen otobüslerin üzerine "Balen'in şehrine gidiyor" yazılı çıkartmalar yapıştırılacak düzeye ulaştığını ifade ediyor.

Shah'ın iktidara gelmesi, düzene yönelik eleştirel rap müziğiyle tanınan ve bu popülaritesini yüksek siyasi makamlara taşımayı başaran bir isim için dramatik bir yükselişin zirvesi olacak. Çin ve Hindistan arasında yer alan küçük bir Himalaya ülkesi olan Nepal'de, uzun süredir yerleşik birkaç partinin hakimiyetindeki siyasetin bu durumla yeniden şekillenmesi öngörülüyor. Shah'ın ülke çapındaki cazibesinin bir kısmı, Katmandu Belediye Başkanı olarak atık yönetimi gibi kentsel altyapıyı iyileştirmeye ve sağlık hizmetlerinin sunumunu güvence altına almaya odaklandığı çalışmalarından kaynaklanıyor.

Eleştiriler ve sosyal medya gücü

Sokak satıcılarının ve topraksız insanların mülklerine el koymak için polisi kullandığı iddiaları nedeniyle İnsan Hakları İzleme Örgütü dahil çeşitli kesimlerden eleştirilerle karşılaştı. Genel seçimlerde yarışmak üzere ocak ayında belediye başkanlığından istifa eden Shah, Reuters'ın e-posta yoluyla gönderdiği röportaj taleplerine ve sorulara yanıt vermedi. Eski nesil gazilerden oluşan Nepal siyasi elitinin aksine, ana akım basından büyük ölçüde uzak durmayı bir alışkanlık haline getirdi. Facebook gibi platformlarda 3,5 milyondan fazla takipçisi olan güçlü sosyal medya varlığı, genç Nepallilerle doğrudan bağ kurmasını sağlıyor. Bağımsız siyasi analist Puranjan Acharya, Balen'i özel kılan şeyin sosyal medyadaki kısa mesajları aracılığıyla gençlerle bağını koruması olduğunu ancak başbakan olduktan sonra işlerin onun için çok kolay olmayacağını dile getiriyor.

Eğitim hayatı ve siyasi vaatler

Geleneksel ayurveda tıbbı uygulayıcısı bir baba ve ev hanımı bir annenin çocuğu olarak dünyaya gelen Shah, şiire olan erken ilgisini daha sonra Tupac Shakur ve Curtis "50 Cent" Jackson gibi Amerikalı sanatçılardan etkilenerek rap müziğe dönüştürdü. Nepal'de inşaat mühendisliği lisans eğitimini tamamladıktan sonra Güney Hindistan'da yapı mühendisi olarak yüksek lisans yaptı ve bu süreçte ülkesinde bir rap yıldızı olarak tanınmaya başladı. 30 milyonluk nüfusun yaklaşık %20'sinin ağır yoksulluk içinde yaşadığı ülkede, Nepal'in yönetici sınıfını hedef alan şarkıları geniş kitlelerde karşılık buldu. 2019 yılında yayınlanan ve Nepalce "fedakarlık" anlamına gelen "Balidan" adlı şarkısı YouTube'da 12 milyondan fazla izlendi. Şarkısında "Zihnimi açmama izin verin, ben saray için bir lanet değilim, zihnim kötü değil, doğruyu söylemekten korkmuyor." dizelerine yer veriyor.

Geçtiğimiz aralık ayında eski televizyon sunucusu Rabi Lamichhane liderliğindeki RSP'ye başbakan adayı olarak katılan Shah, seçim beyannamesinde işsizlik ve düşük ücretler nedeniyle milyonlarca Nepalliyi yurt dışında iş aramaya iten hayal kırıklığını gidermeyi amaçlıyor. Bu kapsamda 1,2 milyon istihdam yaratma ve zorunlu göçü azaltma sözü veriyor. Parti ayrıca beş yıl içinde Nepal'in kişi başına düşen gelirini 1.447 dolardan 3.000 dolara çıkarmayı, ülke ekonomisini 100 milyar dolarlık GSYİH seviyesine ulaştırarak iki katından fazla büyütmeyi ve tüm nüfus için sağlık sigortası gibi güvenlik ağları sağlamayı vadediyor. Analistler, seçilmesi durumunda Shah'ın başarısının büyük ölçüde, yolsuzlukla sarsılan ve hantal hale gelen idari sistemi elden geçirmek için etrafını saracağı yetenekli ekibe bağlı olacağını öngörüyor. Acharya, bunun bir ekip, uzmanlar ve destek gerektirdiğini belirterek, mevcut devlet aygıtı altında performans sergileyememesi durumunda "termitlerin saldırısına uğramış bir odun gibi biteceği" uyarısında bulunuyor.

İLGİLİ HABER Z kuşağı dalgasının ardından Nepal yeni parlamentosunu seçiyor Nepal'de protestoların ardından halk yeni parlamentoyu belirlemek için sandık başına gitti. Gen Z gösterileri sonrası Başbakan Oli'nin istifasıyla sarsılan ülkede gerçekleşen seçimlerin siyasi geleceği şekillendirmesi bekleniyor.